โดย: Tonvet

พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (อาจ) ทำสุนัขถึงตายได้?

ปล่อยสุนัขกินน้ำตามแหล่งน้ำธรรมชาติซี้ซั้ว...ระวังปนเปื้อนพิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินนะ

22 สิงหาคม 2562 · ชอบ  (0) · แสดงความคิดเห็น (0) · อ่าน (1,002)
65

SHARES


65 shares
  • สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน หรือ ไซยาโนแบคทีเรีย มีทั้งประเภทที่ให้ประโยชน์และให้โทษโดยสร้างสารพิษที่เป็นอันตรายกับคนและสัตว์
 
  • พิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินมีหลายชนิด หลัก ๆ มี anatoxin กับ microcystins มีผลต่อระบบประสาทและตับของสุนัขได้
 
  • สุนัขสามารถได้รับสารพิษจากการดื่มน้ำและกินสัตว์น้ำในแหล่งน้ำที่ปนเปื้อนสารพิษ มีรายงานการเสียชีวิตมากขึ้นในยุโรปและอเมริกา จากการลงไปเล่นในแหล่งน้ำ




Dogilike.com :: พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (อาจ) ทำสุนัขถึงตายได้?
 


     สารพิษที่อันตรายกับสุนัขนั้นมีมากมาย ทั้งสารเคมีที่สังเคราะห์ขึ้นและสารที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติไม่ว่าจะมาจากสัตว์และพืชก็ตาม วันนี้เราจะมาดูสารพิษจากธรรมชาติชนิดหนึ่งกันครับ เชื่อว่าหลายคนอาจยังไม่รู้จัก หรืออาจมองข้ามไป แต่ว่ามันอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย และอาจส่งผลต่อชีวิตของสุนัขได้เลยทีเดียว ความรุนแรงก็ไม่แพ้ยาเบื่อหนูหรือพิษงูเลยด้วยซ้ำ นั่นก็คือ พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินหรือไซยาโนแบคทีเรีย นั่นเอง ในต่างประเทศมีข่าวการพบสุนัขเสียชีวิตหลังจากที่ลงไปเล่นในแหล่งน้ำที่มีสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินอยู่ค่อนข้างบ่อย สาเหตุก็เกิดจากการได้รับสารพิษของสาหร่ายชนิดนี้เข้าไปนั่นเอง ว่าแต่จะได้รับเข้าสู่ร่างกายอย่างไร ได้รับแล้วต่อให้เกิดผลต่อร่างกายระบบไหน แล้วอาการของน้องหมาจะเป็นอย่างไรบ้าง ถ้าพร้อมแล้ว....ตามมาดูกันเลยครับ 



 

รู้จักสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

 
 

     สาหร่ายสีเขียมแกมน้ำเงิน เป็นสิ่งมีชีวิตชนิดแรก ๆ ที่ถือกำเนิดมาบนโลก สามารถปรับตัวและใช้ประโยชน์จากแสงอาทิตย์ มาสังเคราะห์แสงให้เป็นพลังงานได้ และดำรงชีวิตสืบทอดเผ่าพันธุ์มายาวนานกว่า 3 พันล้านปีจนมาถึงปัจจุบัน  ถือเป็นจุดกำเนิดของการสร้างสภาพแวดล้อมและสิ่งมีวิตบนโลกก็ว่าได้ ซึ่งถึงแม้เราจะเรียกชื่อว่า "สาหร่าย" แต่ว่ากลับถูกจัดให้เป็นแบคทีเรียชนิดหนึ่งมีชื่อว่า "ไซยาโนแบคทีเรีย (cyanobacteria)" เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่เจริญพันธุ์ด้วยการแบ่งตัว มันอาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำและพื้นที่ที่มีความชื้น นอกจากนี้ยังสามารถปรับตัวให้อยู่ในสภาพสิ่งแวดล้อมที่เลวร้าย เช่น มีความเป็นกรดสูงหรือมีอุณหภูมิสูง ๆ ได้อย่างน่าอัศจรรย์


 

Dogilike.com :: พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (อาจ) ทำสุนัขถึงตายได้?



     สาเหตุที่ได้รับชื่อนี้เนื่องจากสิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้มีสารสี (pigment) ซึ่งเป็นสารสีที่ให้สีน้ำเงินหรือน้ำเงินแกมเขียว ทำให้ไซยาโนแบคทีเรียสามารถสังเคราะห์ด้วยแสงได้ จึงจัดเป็นผู้ผลิตที่สำคัญในระบบนิเวศ มีทั้งแบบอยู่เป็นเซลล์อิสระเดี่ยว ๆ อยู่เป็นกลุ่มเซลล์ หรืออยู่เรียงตัวอันเป็นสาย และมีประเภทที่อาศัยอยู่ร่วมกับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นพืช สัตว์ และเชื้อรา โดยสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินจะมีทั้งประเภทที่มีประโยชน์และประเภทที่สร้างสารพิษให้โทษด้วย คนและสัตว์ส่วนมากจะได้รับสารพิษจากการบริโภคน้ำและบริโภคเนื้อสัตว์น้ำที่ปนเปื้อนสารพิษที่สาหร่ายที่เขียวแกมน้ำสร้างขึ้นมา 




พิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน




     สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินบางชนิดสามารถสร้างสารพิษขึ้นได้ พิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินมีผลต่อระบบประสาทและตับของคนและสัตว์  ล่าสุดมีรายงานข่าวการตายของสุนัขจากการได้รับสารพิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินหลังจากลงไปว่ายน้ำในทะเลสาบหลายแห่งทั้งในยุโรปและอเมริกา สมาคม The British Veterinary Association (BVA) ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า พบรายงานสุนัขได้รับสารพิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินเพิ่มมากขึ้นใน Southampton, Edinburgh, Cornwall และ Lincolnshire ของสหราชอาณาจักร โดยสุนัขมักได้รับพิษจากการกินน้ำเข้าไป ส่วนมากจะแสดงอาการให้เห็นภายใน 2-3 ชั่วโมง ขึ้นกับชนิดของพิษและปริมาณที่รับเข้าไป โดยสุนัขจะอาเจียน ท้องเสีย สูญเสียการทรงตัว หายใจผิดปกติ ชัก ถ่ายออกมาเป็นเลือดสด และหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีก็จะมีโอกาสเสียชีวิตสูง โดยพิษจะไปทำอันตรายต่อระบบประสาทและตับ ดังนี้



พิษต่อระบบประสาท



     สำหรับพิษต่อระบบประสาทที่สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินสร้างขึ้นนั้นมี 4 ชนิด คือ anatoxin-a, anatoxin-a(s), saxitoxin และ neosaxitoxin โดยสองชนิดแรก จะเป็นไปจับกับ acetylcholine receptor และ acetylcholinesterase (AChE) ทำให้ระบบประสาทถูกการกระตุ้นมากเกินไป และทำให้กล้ามเนื้อเกิดการล้าและอ่อนแรงในเวลาต่อมา โดย (s) ของพิษ anatoxin-a(s) นั้นมาจาก salivation คือเวลาที่สัตว์ได้รับสารพิษแล้วจะเกิดการหลั่งของน้ำลายออกมา ส่วน saxitoxin และ neosaxitoxin จะไปยับยั้ง sodium ion ในการเคลื่อนที่ผ่าน sodium channel จึงยับยั้งการส่งผ่านของกระแสประสาท และยับยั้งการหลั่งของ acetylcholine ทำให้เกิดกล้ามเนื้ออ่อนแรงเช่นกัน




Dogilike.com :: พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (อาจ) ทำสุนัขถึงตายได้?



พิษต่อตับ





     สารที่มีพิษต่อตับที่สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินสร้างมี 2 ชนิด คือ microcystin และ nodularin โดยจะเข้าไปทำลายเซลล์ตับ นอกจากนี้ยังไปยับยั้งการทำงานของเอ็นไซม์ protein kinase และ protein phosphatases จะมีผลต่อการควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์ (proliferation) การที่ได้รับสารพิษปริมาณน้อย ๆ แต่เป็นระยะเวลานาน ๆ ก็อาจส่งผลให้เกิดมะเร็งที่ตับตามมาได้ด้วย  มีการศึกษาของ Yoshio Ueno และคณะในปี 1993-1994 ตรวจพบปริมาณ microcystin toxin ในแหล่งน้ำดื่มในเมือง Haiman ประเทศจีน ซึ่งมีอุบัติการณ์ของการเกิดมะเร็งตับ primary liver cancer สูง คณะผู้ทำวิจัยคาดว่า microcystin toxin น่าจะเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่งของการเกิดผลดังกล่าวได้ 
 


 

ผลของสุนัขที่ได้รับพิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน




     อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่าพิษของสาหร่างสีเขียวแกมน้ำเงินส่งผลต่อระบบประสาทและตับ หลัก ๆ คือ สารพิษ microcystins และ anatoxins สุนัขที่ได้รับสารพิษจะแสดงอาการอย่างไรและมากหรือน้อยนั้น ก็ขึ้นกับชนิดของพิษที่ได้รับ ปริมาณที่ได้รับ และความไวรับของร่างกายสุนัขเอง หากได้รับสารพิษที่ส่งผลต่อตับ สุนัขจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ถ่ายเป็นเลือด มีภาวะตัววาย ตัวเหลือง แต่หากได้รับสารพิษที่ส่งผลต่อระบบประสาท สุนัขจะแสดงอาการน้ำลายยืด เดินเซ กล้ามเนื้อสั่นกระตุก เกิดอาการชักเกร็ง กล้ามเนื้ออ่อนแรงและเป็นอัมพาต อาจจะเกิดอาการได้หลังจากได้รับสารพิษ 2-3 ชั่วโมง ไปจนถึง 2-3 วัน และอาจจะเสียชีวิตได้ภายในระยะเวลาไม่นานหากไม่ได้รับการักษา โดยสารพิษ anatoxin นั้น อาจส่งผลให้สุนัขตายอย่างกระทันหันภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง ส่วนมากจะรักษาตามอาการ เช่นเดียวกับการที่สุนัขได้รับสารพิษอื่น ๆ คือ กระตุ้นให้อาเจียน (ในสุนัขที่ยังมีสติดี) ล้างท้อง และให้ยาบรรเทาไปตามอาการที่เกิดขึ้น เจ้าของควรต้องรีบพาสุนัขไปพบสัตวแพทย์ พร้อมทั้งแจ้งประวัติอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะประเด็นการได้รับสารพิษจากการดื่มน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติที่อาจปนเปื้อนสารพิษของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินมา



Dogilike.com :: พิษจากสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (อาจ) ทำสุนัขถึงตายได้?



     การเพิ่มปริมาณของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินหรือไซยาโนแบคทีเรียส่วนใหญ่เกิดจากธรรมชาติขาดความสมดุล ส่วนหนึ่งก็เกิดจากฝีมือมนุษย์อย่างเราด้วยเช่นกัน มักพบว่าการเพิ่มปริมาณของสาหร่ายมักเกิดในแหล่งน้ำที่สงบนิ่ง (พบในทะเลสาบและมหาสมุทรด้วย) มีอุณหภูมิสูง มีค่าความเป็นกรด-ด่างต่ำ และมีการปนเปื้อนของสารอาหารอย่างไนโตรเจนและฟอสเฟตปริมาณมาก ซึ่งเกิดจากน้ำเสียที่ปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ เมื่อสาหร่ายมีจำนวนมากขึ้น สุดท้ายก็ทำให้ออกซิเจนในแหล่งน้ำลดลง พืชและสัตว์น้ำบางส่วนก็จะตาย และในที่สุดสาหร่ายเองก็จะตายตามและปล่อยสารพิษออกมาจากเซลล์มาปนเปื้อนสู่แหล่งน้ำ คนและสัตว์รวมทั้งสุนัขที่มาดื่มหรือบริโภคสัตว์น้ำจากแหล่งน้ำดังกล่าวก็ย่อมได้รับผลจากสารพิษกลับมาเป็นวัฎจักรเช่นนี้เอง


 


บทความโดย: หมอต้น ด็อกไอไลค์
น.สพ.ธีรภาพ มุสิกานนท์


ข้อมูลอ้างอิงบางส่วน :
https://med.mahidol.ac.th/poisoncenter/th/bulletin/bul99/v7n1/Blue_gree_alg
https://vcahospitals.com/know-your-pet/algae-poisoning
https://www.bbc.com/news/uk-49344232


 
รูปภาพประกอบ :
https://i.cbc.ca/1.1513660.1434649077!/httpImage/image.jpg_gen/derivatives/16x9_780/hi-wdr-blue-green-algae.jpg
https://images.squarespace-cdn.com/content/5a0dcc9bbce17698a0425591/1510855830835-D7LT064Z5HA4TZC0KROF/Picture23.png?content-type=image%2Fpng
https://www.gvcvets.co.uk/wp-content/uploads/2018/07/Dog-Drinking.jpg
https://meowco.org/wp-content/uploads/2019/07/meow-co-blue-green-alge-2.jpg
https://content.presspage.com/uploads/1979/1920_181113-bluegreenalgae-850436.jpg?10000
https://bloximages.chicago2.vip.townnews.com/beatricedailysun.com/content/tncms/assets/v3/editorial/6/12/612db49b-5deb-5c8d-98c6-16fb37666651/55d4c98dddcba.image.jpg?resize=400%2C300
https://microbewiki.kenyon.edu/images/thumb/1/10/CyanobacteriaMicroscope.jpeg/300px-CyanobacteriaMicroscope.jpeg